Rijksmuseum Twenthe - Het kunstmuseum van Enschede

Berhard Heesen en de waanzin van de 19e eeuw

Persbericht

Op zondag 8 april 2018 opent in Rijksmuseum Twenthe een grote tentoonstelling met gloednieuw werk van Bernard Heesen (1958), de meest barokke en eigenzinnige glaskunstenaar van Nederland. Al het glas in de tentoonstelling is geïnspireerd door wat vaak ‘de lelijke tijd’ is genoemd: de tweede helft van de 19de eeuw met al zijn neostijlen. De tentoonstelling is te zien t/m 19 augustus 2018.


Encyclopedische glasgewrochten

‘Blaas dit maar na!’. Zei Bernard Heesen in 1997 tegen een team van de acht beste glasblazers van Bohemen, die met vragende blikken stonden te wachten op zijn instructies. Met ‘dit’ doelde Heesen op de waanzinnige gravures van kannen, vazen en arabesken uit een 19de-eeuwse encyclopedie die hij zojuist had aangeschaft. Het naslagwerk bood uitkomst op een moment dat zijn fascinatie voor het glas en glasblazen leek weg te ebben. Maar met zijn onlangs aanschafte encyclopedie stuitte hij op een nieuwe inspiratiebron. ‘Het ene na het andere lelijke gewrocht werd met ongelofelijk veel plezier tot in details uitgevoerd’, aldus Heesen.

Vanaf dat moment vormden de 19de-eeuwse afbeeldingen het vertrekpunt van veel van zijn glas. Het is voor Heesen een strategie om tot vormen en objecten te komen die hij zelf nooit had kunnen verzinnen. Tijdens het blazen zoekt hij de grenzen van de ornamentiek en waanzinnig eclectisch vormen op. Hij creëert glas ‘zoals je het zou willen tegenkomen in paleizen en zou willen vinden op rommelmarkten, glimmend en overdadig gedecoreerd’.




Bernard Heesen

In 1984 betreedt Bernard Heesen de wereld van het glas in glasblazerij De Oude Horn, opgericht in 1977 door zijn vader Willem Heesen. In eerste instantie assisteert hij zijn vader bij het werk rond het glasmaakproces en het bouwen van glasovens, twee jaar later kiest Bernard Heesen definitief voor de glaskunst in De Oude Horn. In 1995 neemt Bernard de leiding over van de glasblazerij.

De fascinatie van Heesen voor de ornamentiek van de 19de eeuw gaat overigens al terug op zijn vroege jeugd. Sinds die tijd verzamelt hij 19de-eeuwse encyclopedieën vol neo-stijlen. Het is de tijd van de opkomende industrialisatie en de daarmee gepaard gaande massaproductie. Industrieel vervaardigde producten werden uitgevoerd in historische stijlen en zo ontstonden de neogotiek, het neoclassicisme en ga zo maar door. Stijlen die – destijds al – werden geassocieerd met slechte smaak. Het is ook om deze reden dat de tweede helft van de 19de eeuw vaak wordt aangeduid als ‘de lelijke tijd’. Maar in plaats van ‘lelijk’ spreekt Heesen liever over ‘waanzin’, de waanzin van de 19de eeuw.

Het op deze tijd geïnspireerde glaswerk geeft hij de verzameltitel Encyclopaedische gewrochten mee. De voorwerpen - kannen, arabesken, pullen, kelken enz. – krijgen een eigen expressionistische, soms karikaturale interpretatie. Met de dichter Arjen Duinker werkt hij aan de serie Encyclopaedische woordenboeken: de wereld van de glasblazer; de wereld van Bernard Heesen. Inmiddels zijn hiervan drie delen verschenen.


Tentoonstelling

In de tentoonstelling in Rijksmuseum Twenthe draait het om de invloed van de ‘waanzin van de 19de eeuw’ op het werk van Heesen. Al het glas in de tentoonstelling gaat terug op 19de-eeuwse gravures en bijna al het getoonde werk is recentelijk door Heesen gemaakt, speciaal voor dit project. 


Link naar afbeeldingen t/m 6 februari:  https://we.tl/xT8yHaQhsN

Informatie over de tentoonstelling en voor het aanvragen van beeldmateriaal: j.beltman@rijksmuseumtwenthe.nl