Rijksmuseum Twenthe - Het kunstmuseum van Enschede

L.A. Raeven - Behoefte en beheersing

Plato zei het al, wij zijn verlangende wezens. Het begint direct met de geboorte, met de baby die huilt om gevoed en beschermd te worden. Volgens de psychoanalyticus Jacques Lacan is dit de fase waarin het kind zich nog niet bewust is van zichzelf. Het ervaart zichzelf en zijn moeder als één wezen. Maar al gauw ontdekt het kind dat er een onderscheid is tussen hemzelf en de Ander, die zijn behoeftes bevredigt en van wie het afhankelijk is. Vanaf dat moment bestaan zijn behoeftes niet alleen meer uit de fles of de borst, maar eveneens uit erkenning en liefde van de Ander.

Het besef van het bestaan van de Ander gaat ook gepaard met een gevoel van verlies. Het kind verlangt terug naar die oorspronkelijke toestand van eenheid, maar ‘weet’ dat dit een onmogelijkheid is. Liesbeth en Angelique Raeven leefden jarenlang in een symbiose met elkaar.

Als tweelingen vormen zij elkaars spiegelbeeld. Ze deden alles samen en op dezelfde manier: wonen, eten, leven en werken. Lacan zou zeggen dat zij het diepmenselijk gevoel van tekort probeerden op te heffen via elkaar.


Maar in de symbiose schuilt ook een potentieel conflict. De symbiose is strijdig met het verlangen om een eigen en individueel persoon te zijn. Want juist in het verschil met de ander ontstaat je eigen identiteit. De moeder is beschermend en zorgzaam, ómdat het kind hulpeloos en afhankelijk is. Bij Liesbeth en Angelique kwam het conflict aan de oppervlakte in 2010, toen Liesbeth vanwege haar kinderwens alleen wilde gaan wonen en uit hun symbiose stapte. Vlak daarna ontstond ook hun video Mindless Living I. Het is een hypnotiserende film waarin een dwingende stem de kijker leidt naar een symbiotische toestand die spannings- en gedachteloos is. Een toestand waarin je minder individueel, minder verantwoordelijk, minder kritisch, maar ook minder alleen hoeft te zijn.


In feite gaat het werk over verantwoordelijkheid nemen en volwassen worden. Net als het werk Mindless Living II, dat een paar jaar later ontstond nadat Liesbeth moeder was geworden. Mindless Living II is een meditatiewieg voor haar baby, zodat deze weer het gevoel van eenheid en heelheid kan ervaren dat hij had in de baarmoeder. Het gaat over niet willen opgroeien en terug willen naar het begin, naar de symbiose tussen moeder en kind. Een nieuwe symbiose, die bij L.A. Raeven de plaats heeft ingenomen van de symbiose tussen de tweelingzussen.