Rijksmuseum Twenthe - Het kunstmuseum van Enschede

Bart Hess - Begeerte

Het is de begeerte die ervoor zorgt dat er leven ontstaat, het is een primair gevoel dat de voortplanting aandrijft. De begeerte is onderdeel van wat de psychoanalyticus Sigmund Freud ‘de levensdrift’ noemt, ofwel de drang tot zelfbehoud en behoud van de soort. De levensdrift maakt dat wij willen eten, drinken, voortplanten, pijn vermijden en verbonden willen zijn. De levensdrift, of Eros, is daar vanaf het moment dat wij bestaan en bepaalt ons gedrag gedurende ons verdere leven. Dat geldt overigens ook voor die andere, daaraan complementaire, drift die Freud onderscheidt: de doodsdrift, ofwel Thanatos.

Waar de doodsdrift vooral een spanningsloze toestand is, vertaalt de levensdrift zich in energie. Libido. Zie ook het werk Life instinct van Bart Hess. Het is tactiel, vol spanning en dierlijk. Het wil aantrekken, maar ook afstoten, zoals veel van zijn werken. Het werk van Hess heeft een sterk fysiek aspect. De materialen die hij ontwerpt ontstaan bijna altijd in relatie tot het lichaam. En omgekeerd roept het kijken naar zijn video’s en materialen vaak weer een lichamelijke reactie op. Een sensatie die je ook kan ervaren bij het zien de tekening van Kinke Kooi uit de collectie van RMT. Je voelt wat je ziet.


Dat laatste zou je zelfs kunnen zeggen van het vroeg 16de-eeuwse paneeltje van Hercules en Anthaeus. Hercules, de Griekse held en het archetype van klassieke mannelijkheid, tilt de reus Anthaeus van de grond, waardoor deze het contact met de aarde verliest en zijn levenslust voelt wegstromen. Het is een verbeelding van de oerkracht, de samengebalde energie van twee mannen in gevecht. Niet heel verschillend van het schilderij met de twee vechtende elandstieren dat ernaast hangt. Maar wat we hier ook zien is de destructieve kant van de levensdrift. Het geven en nemen van het leven liggen dicht bij elkaar.