Rijksmuseum Twenthe - Het kunstmuseum van Enschede

De Naakte Waarheid

26 januari t/m 16 juni 2019 
Wie zijn wij en hoe zijn we in zes eeuwen tijd geworden tot wie we zijn? Dat zijn de grote vragen achter de tentoonstelling De Naakte Waarheid met 100 topwerken uit zes eeuwen schilderen, beeldhouwen, fotograferen, tekenen en filmen. Van Anthonie van Dyck tot Andres Serrano en van Rembrandt tot Marlene Dumas. Een beeldende zoektocht naar onszelf met als metafoor de naakte mens. Deze tentoonstelling gaat over ons allemaal!


'We zijn gemaakt en vielen te verwachten'

De Naakte Waarheid vertelt een geschiedenis over de ontwikkeling van de westerse mens vanaf de renaissance tot en met de 21e eeuw. Een tentoonstelling over de mens die in zijn drang naar kennis en zelfontplooiing onzekerheid en twijfel durft toe te laten, maar ook moet leren omgaan met de vrijheden die hij voor zichzelf heeft gecreëerd en uiteindelijk de gevolgen daarvan. Want hoe zal de mens zich in de komende eeuw verhouden tot zijn technische inventies? Tot de ecologische veranderingen die hij teweegbrengt en hoe leeft hij samen met mensen die zijn wereldbeeld niet per se delen?


De Naakte Waarheid vertelt een in oorsprong westers maar tegenwoordig wereldwijd verhaal aan de hand van zes eeuwen beeldende kunst in 100 werken van Marina Abramovic, G.H. Breitner, Berlinde de Bruyckere, Jan Sluijters, herman de vries, Andy Warhol, Carel Willink en vele anderen. In deze tentoonstelling worden de verschillende kunstvormen niet van elkaar gescheiden maar vullen ze elkaar aan. Naast de talrijke tekeningen, schilderijen en sculpturen is er plaats voor proza en poëzie. Een individueel te downloaden playlist wordt toegevoegd als alternatieve audiotour.


‘Stuifzand dit leven, vliegend schuim


Het sceptische individu

In de zomer van 2016 sprak de Duitse filosoof en historicus Rüdiger Safranski in De Balie in Amsterdam vanwege een symposium over de Europese identiteit. Safranski noemde de ‘uitvinding’ van het sceptische individu de belangrijkste vernieuwing van de Europese of ruimer gezegd westerse cultuur. Het sceptische individu is de mens die vraagtekens durft te plaatsen bij hetgeen boven hem is geplaatst. Of dat nou God of Koning is. Daarom is de democratie een westerse verworvenheid, evenals de scheiding van kerk en staat en de trias politica van Montesquieu. Allemaal maatregelen voor een nieuwe balans tussen het gemeenschappelijk en het individueel belang.

Sinds de eeuwwisseling zien we voortdurend nieuwe ontwikkelingen die dat vermeend universele (lees: westerse) wereldbeeld bedreigen. Technische ontwikkelingen die ons helpen maar die ook de centrale positie van de mens in het geding stellen; ecologische ontwikkelingen; internet en goedkope vluchten hebben de wereld getransformeerd tot het global village. De roep om een samenleving waarin iedereen mee kan doen klinkt luider. De golven van emoties worden hoger en mensen nemen radicale standpunten in. Eenieder trekt zich terug op de rots van het eigen gelijk. Meer dan ooit vragen we ons af wie we zijn en waar we voor staan.




"Mens is een zachte machine"


Publieksboek

Bij De Naakte Waarheid wordt een rijk geïllustreerd boek uitgebracht waar naast een inleidende tekst van Arnoud Odding (directeur), Josien Beltman (conservator) en Doreen Flierman (gastconservator) ook essays worden geplaatst van Katharina van Cauteren (schrijver en kunsthistorica), Ger Groot (schrijver en filosoof), Bas Heijne (schrijver, essayist en columnist) en Marleen Stikker (directeur van de Waag Society en oprichter van De Digitale Stad). In de catalogus worden meerdere literaire fragmenten en gedichten opgenomen waarvan diverse ook zijn toegevoegd aan de tentoonstelling.



Noten

‘Stuifzand dit leven, vliegend schuim’ versregel uit Overwintering aan zee van Anton Ent. Uit: Reducties, Van Oorschot, 1994, ISBN 9789028208537

‘We zijn gemaakt en vielen te verwachten’ versregel uit Een troost van Ester Naomi Perguin. Uit: Meervoudig afwezig, Van Oorschot, 2017, ISBN 9789028261631

‘Mens is een zachte machine’ versregel uit Mens van Leo Vroman. Uit: Gedichten 1946-1984, Querido, 1985, ISBN 9789021486871