Rijksmuseum Twenthe - Het kunstmuseum van Enschede

Bijzondere kraantjeskan Martens-Mulder Stichting nu te zien

Op de Maastrichtse kunstbeurs TEFAF 2019 verwierf de Martens-Mulder Stichting een zeer bijzondere, zilveren, 17de-eeuwse kraantjeskan. Dit zeldzame object is vanaf nu te zien in het Rijksmuseum Twenthe!

Bijzondere koffiekan

Tegen het einde van de 17de eeuw werd – waarschijnlijk in Parijs – een nieuwe decoratietechniek voor zilverwerk ontwikkeld: ‘cut-card’. Door verbetering van materiaal en werktuigen was het mogelijk geworden zilver heel precies te bewerken. Zeer dunne, in zilver uitgesneden decoratieve patronen – veelal bloem- en plantmotieven – werden ter afwerking op zilveren voorwerpen gesoldeerd.


Hendrik van Pruysen (ca. 1650-1722),  Koffiekan, 1697 | Inv.br. 3592


Deze nieuwe techniek werd vaak toegepast op gebruiksvoorwerpen voor het bereiden, schenken of drinken van koffie en thee. Dat was toen nog een modieuze en ook kostbare aangelegenheid, alleen weggelegd voor de elite. Het gebruik van een duur materiaal – zilver – en het prachtig decoreren van iets ‘alledaags’ als een koffiekan was daarom toepasselijk.

De ‘cut-card’-techniek werd door zilversmid Adam Loofs – die werkzaam was geweest in Parijs – ook in Nederland geïntroduceerd: ‘doorgebroken zilversmidtswerk’. Daar, in Amsterdam, was zilversmid Hendrik van Pruysen – de maker van deze kraantjeskan – toen ook werkzaam en heeft hij zich deze techniek vermoedelijk eigen gemaakt.


Martens-Mulder Collectie

Het zilver van de Martens-Mulder Stichting vormt een bijzondere deelcollectie binnen het Rijksmuseum Twenthe. Van drinkbekers tot zoutvaten, theepotten en tabaksdoosjes: deze verzameling bevat talloze meesterwerken uit de Nederlandse zilversmeedkunst van de 17de en 18de eeuw. Deze buitengewone zilvercollectie werd bijeengebracht door Jan Cornelis Martens en zijn echtgenote Roelfina Mulder. Na het overlijden van haar man in 1974 besloot Roelfina Mulder de collectie onder te brengen in een stichting, om zo de verzameling bijeen te houden en voor publiek toegankelijk te maken. Een overzicht van de geschiedenis en collectie van de stichting is opgetekend in een prachtige, rijk geïllustreerde publicatie, verkrijgbaar in de museumwinkel van het museum.


Poppenhuis Anna Maria Trip

De Martens-Mulder Stichting verwerft nog altijd bijzondere objecten die een aanvulling op de collectie vormen. Onlangs werd bijvoorbeeld het 18de-eeuwse poppenhuis van de Groningse Anna Maria Trip verworven – ook dit object is nu in het Rijksmuseum Twenthe te zien!