Rijksmuseum Twenthe - Het kunstmuseum van Enschede

Biografie J.F.A. Tischbein

De Duitse familie Tischbein was in de 18de eeuw rijk gezegend met artistiek talent. Talrijke vaders en zonen, ooms, neven en nichten waren schilder van beroep, meestal portretschilder. Johann Friedrich August was verreweg de meest vooruitstrevende en spannende kunstenaar van de familie. Johann Friedrich August kwam in 1750 ter wereld in Maastricht toen zijn vader, Johann Valentin – de naam van vele mannelijke Tischbeins begint verwarrend genoeg met Johann – de levensgrote portretten van negen militaire oud-gouverneurs van de vesting Maastricht portretteerde voor een bijzondere galerij. Hieronder leest u zijn biografie. 

1750

Johann Friedrich August (J.F.A.) Tischbein wordt in Maastricht geboren als tweede zoon van kunstenaar Johann Valentin Tischbein, die op dat moment negen enorme portretten van de militaire gouverneurs van de vesting Maastricht schildert. Zijn vader geeft hem zijn eerste tekenlessen.


1768

Zijn eigenlijke opleiding krijgt J.F.A. van zijn oom Johann Heinrich Tischbein de Oude in Kassel. Hier kopieert hij vooral schilderijen van Nederlandse meesters.


1770

Zijn oom beveelt hem aan bij Friedrich Carl August Fürst von Waldeck und Pyrmont. Hij had voor diens slot Arolsen diverse schilderijen vervaardigd. De vorst steunt de jonge Tischbein en stelt hem in staat naar Parijs te gaan.


1772

In Parijs blijft Tischbein in contact met zijn oom Johann Heinrich de Oude. Vorst Von Waldeck und Pyrmont biedt hem aan hofschilder te worden; J.F.A. krijgt een beurs om zich in Italië verder te bekwamen.


1777

J.F.A. reist naar Rome en werkt daar in het atelier van de vooraanstaande schilder Anton Raphael Mengs.


1779

Tischbein verblijft in Napels. Hier leert hij de beroemde Britse diplomaat, archeoloog en vulcanoloog Sir William Hamilton en diens geweldige kunstverzameling met onder meer Griekse en Romeinse oudheden kennen.


1780

Tischbein reist via Rome en Wenen terug naar Arolsen en wordt ‘Rat und Kabinettsmaler’ bij de vorst Von Waldeck und Pyrmont.


1781-1794

Tischbein neemt de gelegenheid te baat om naast zijn taken aan het hof veel te reizen, zoals

naar Parijs, Den Haag en Amsterdam. Hier voert hij belangrijke portretopdrachten uit. In 1781-

1782, 1786 -1787 en 1788 -1789 verblijft hij in Den Haag, in 1791-1794 in Amsterdam. Uit zijn ‘Nederlandse’ perioden zijn maar liefst 150 portretten bekend.


1783

Tischbein en zijn vrouw Sophie krijgen een dochter, Caroline.


1787

Stadhouder Willem V en zijn gezin waren in 1785 vanwege politieke strubbelingen naar

Engeland gevlucht en na twee jaren teruggekeerd. Tischbein krijgt de opdracht portretten van

leden van de stadhouderlijke familie te vervaardigen. Vooral in 1789 ontstaan portretten

in pastel en olieverf. Dochter Elisabeth wordt geboren.


1795

Tischbein geeft zijn positie in Bad Arolsen op en vertrekt naar Weimar. Hier ontstaan portretten van de schrijver Martin Wieland, de dichter, filosoof en theoloog en voorloper van de Romantiek Johann Gottfried Herder, de filoloog, archeoloog, pedagoog en schrijver van provocatieve geschriften Karl August Böttiger en van de befaamde toneelschrijver, filosoof en dichter Friedrich Schiller, een goede vriend van Goethe. In hetzelfde jaar treedt J.F.A. in dienst bij vorst Leopold III Friedrich Franz von Anhalt-Dessau.


1797

Zoon Carl Wilhelm wordt geboren. Ook hij wordt schilder.


1800

Tischbein wordt directeur van de kunstacademie in Leipzig en blijft dit tot zijn dood. Niet voor niets staat hij bekend als de ‘Leipziger Tischbein’. Zijn oom Johann Heinrich de Oude wordt de ‘Kasseler Tischbein’ genoemd, diens neef Johann Heinrich Wilhelm de ‘Goethe-Tischbein’.


1806-1808

Tischbein reist naar St. Petersburg om de erfenis van zijn broer Ludwig Philipp – als schilder en architect in dienst van Catharina de Grote – te regelen. Daar portretteert hij vertegenwoordigers van de Russische adel en leden van de familie van de tsaar.


1812

Tischbein sterft op 62-jarige leeftijd tijdens een oponthoud bij zijn dochter Caroline Wilken in

Heidelberg.