Rijksmuseum Twenthe - Het kunstmuseum van Enschede

Melanie Bonajo en de ontdekking van het gevoel

7 september t/m 19 januari 2020 - Er wordt wel gezegd dat we nog steeds in de ‘romantische orde’ leven. We verlangen nog altijd naar echtheid en authenticiteit. Iemand die feilloos laat zien hoe dit gedachtegoed onze blik op de wereld bepaalt is de hedendaagse kunstenaar Melanie Bonajo (1978). Daarom toont RMT als onderdeel van de Tischbein-tentoonstelling haar film 'Nocturnal Gardening' en een selectie uit de fotoserie 'Thank you for hurting me. I really needed that'. 

Nocturnal gardening 

Volgens de 18de-eeuwse filosoof Jean-Jacques Rousseau stond de natuur voor het echte en het goede. Hij plaatste de natuur tegenover de cultuur, want de cultuur en vooruitgang hadden de natuurlijke goedheid van de mens gecorrumpeerd, aldus Rousseau. Melanie Bonajo laat zien hoe sterk deze romantische gedachte verankerd is in de manier waarop wij nu naar de wereld kijken. In haar experimentele documentaire Nocturnal Gardening volgt ze verschillende vrouwen die ieder op hun eigen manier een nieuwe relatie met de natuur tot stand brengen.


Alle vrouwen in de film worden gedreven door de vervreemding die de hedendaagse kapitalistische maatschappij bij hen oproept. De natuur daarentegen is voor hen een plek waar ze zichzelf vinden en een gevoel van heelheid ervaren. Via nieuwe rituelen zoeken ze naar een relatie met de natuur die niet alleen instrumenteel is, maar vooral ook spiritueel.


Nocturnal Gardening is het derde deel van het videodrieluik Night Soil, waarin Bonajo de enorme disconnectie laat zien die in de westerse wereld met de natuur wordt ervaren.


Nocturnal Gardening (video still), 2016. Courtesy de kunstenaar & AKINCI


Thank you for hurting me, I really needed that

Tischbein streefde er in zijn schilderijen naar de geportretteerden zo echt en natuurlijk mogelijk weer te geven, met aandacht voor hun gevoelige gemoed. Maar ondanks dit streven naar echtheid, was het resultaat altijd elegant en waren de ‘natuurlijke’ houdingen en poses in grote mate geregisseerd. Het is wat filosoof Maarten Doorman de paradox van de authenticiteit noemt: zodra je streeft naar echtheid is de onechtheid daar.


Melanie Bonajo is in haar werk ook geïnteresseerd in gevoelens, en met name in de manier waarop we daarmee omgaan. Voor de fotoserie Thank you for hurting me. I really needed that fotografeert ze zichzelf sinds 2005 op momenten dat ze zich verdrietig of gekwetst voelt. Daarbij is ze genadeloos voor haarzelf. Geen elegante tranen en ingehouden verdriet, maar opgezwollen ogen en gebarsten lippen. Nare gevoelens zijn iets natuurlijks, lijkt Bonajo te willen zeggen. Maar het onverbloemde verdriet van een ander is ook confronterend. Haar werk roept de vraag op hoeveel echtheid en authenticiteit we aankunnen. 


Thank you for hurting me, I really needed that, 2005-ongoing, Courtesy de kunstenaar & AKINCI