Rijksmuseum Twenthe

Winterlandschap

Van dit winterlandschap zijn maar liefst zeventien versies bekend die zijn toegeschreven aan Pieter Brueghel de Jonge. Toch beschouwen we dit aardige wintertafereel als een van onze hoogtepunten. De alledaagse scenes zitten vol humoristische details, zoals de vrouw die in het midden op het ijs is gevallen, waardoor haar blote achterwerk zichtbaar wordt. 

In vaders voetsporen

Pieter Brueghel de Jonge is de oudste zoon van Pieter Bruegel de Oude, de stamvader van de beroemde schildersfamilie die bekend is om haar landschappen en folkloristische voorstellingen. De oude Bruegel - wiens naam gespeld wordt zonder h - overlijdt als zijn zoon pas vijf jaar oud is. Pieter werkt zijn hele leven in de trant van zijn vader door talloze kopieën te maken van zijn composities. 

Winters decor

Van het winterlandschap in RMT zijn er zeventien versies bekend. Waarschijnlijk is dit geen kopie naar een werk van zijn vader, maar een kopie naar de gravure van de kunstenaar Hans Bol (1534-1593). In dit levendige tafereel spelen de vele figuren de hoofdrol tegen de achtergrond van een winters decor. De reden waarom het achterwerk van de vrouw die is gevallen midden op het ijs zichtbaar is, is omdat ondergoed pas eind negentiende eeuw gebruikelijk wordt. 


Subtiele verwijzingen naar vergankelijkheid

Brueghel toont onverbloemd de realiteit. Hij schildert niet alleen gezellig schaatsende paartjes, maar ook ongelukken, vechtpartijen en dronkenschap, zoals in de herberg rechts. Maar achter de amusante en ogenschijnlijk oppervlakkige taferelen gaat een subtiele verwijzing naar de vergankelijkheid schuil. De spartelende man in het wak is een veelgebruikt motief om de kijker te herinneren aan de tijdelijkheid van het bestaan. Hoewel hulp nabij is - er komt een man met een tak aangesneld - is het niet zeker of de drenkeling zal overleven.