Rijksmuseum Twenthe - Het kunstmuseum van Enschede

Restauratie portret Holbein - dag 1

Feroza Verberne-Khurshid

9 december 2014 - Kick-off dag voor de restauratie op zaal van het schilderij van Holbein de Jonge ‘Portret van Richard Mabott’.


Vandaag is begonnen met kleine testen onder de stereomicroscoop om te kijken met welke oplosmiddelen de sterk vergeelde vernislagen het beste en op het veiligste manier verwijderd kunnen worden. De testen zijn in eerst instantie langs de randen van het schilderij gedaan.

Hier is een vrij felle blauwe verflaag onder de verdonkerde vernislagen zichtbaar geworden. Dit testje is gemaakt langs de rechter rand van het werk.  De blauwe verflaag is zeer waarschijnlijk azuriet en is erg vergelijkbaar met de blauwe verflagen op andere schilderijen van Holbein.

Azuriet is bijvoorbeeld gebruikt voor de achtergrond van een schilderij in bezit van het Mauritshuis: ‘ Portret van Robert Cheseman (1485-1547)’ geschilderd in 1533.

Zie de afbeelding op de site van het Mauritshuis: http://www.mauritshuis.nl/nl-nl/ontdek/mauritshuis/hoogtepunten-mauritshuis/portret-van-robert-cheseman-14851547-276/#


We hebben contact gehad met de restauratoren van het Mauritshuis omdat het ‘Portret van Robert Cheseman’ in 2005 gerestaureerd en onderzocht is. We mogen  hun documentatie bestuderen, dus binnenkort gaan we naar het Mauritshuis!

Een ander voorbeeld van hoe Holbein heeft azuriet gebruikt is te zien op een schilderij in het bezit van ‘The National Gallery’ in Londen:

A Lady with a Squirrel and a Starling (Anne Lovell?). Circa 1526/28.


Wat is azuriet? Azuriet is een koper carbonaat mineraal. Als het gemalen wordt kan het worden gebruikt als een blauw pigment. Azuriet is al eeuwen door kunstenaars gebruikt. Afhankelijk van hoe fijn het pigment is gemalen en zijn precieze samenstelling, kan het een brede variatie van blauwen geven.

Azuriet in pigment vorm:

Terug naar het verwijderen van de vernislagen op het oppervlak:

Dit is een microscoop opname van een klein testje gemaakt langs de onderste rand in de donkere kleding van Richard Mabott. De geel/ bruinachtig kleur links op de afbeelding zijn de vernis/ was lagen. Waar de vernis en waslagen zijn verwijderd zijn de kleuren een koeler donker grijs. De craquelé in de verflagen wordt dan ook zichtbaarder.


Veel belangstelling van bezoekers vandaag. Bezoekers vonden de oorspronkelijke blauwe kleur van de verflagen die tevoorschijn kwamen onder de dikke bruinachtig lagen vernis en was wel erg mooi.

Ook leuke contacten met twee bezoekers die eigenlijk restaurator hadden willen worden!