- Home
- >
- Zien en doen
- >
- Calculating Empires
Calculating Empires
Kate Crawford & Vladan Joler
De monumentale installatie Calculating Empires toont op indrukwekkende wijze hoe macht en technologie al eeuwenlang met elkaar verweven zijn. Het werk is gemaakt door kunstenaars en onderzoekers Kate Crawford en Vladan Joler, en is door Rijksmuseum Twenthe aangekocht voor de collectie. De installatie is t/m 31 januari 2027 te zien in een solopresentatie.
Calculating Empires: A Genealogy of Technology and Power Since 1500 bestaat uit een 24 meter lange kaart, getoond in de vorm een ellips die de bezoeker letterlijk omringt. Het werk is te lezen als een tijdlijn van 1500 tot nu, beginnend met de opkomst van het kapitalisme, Europees kolonialisme en de revolutionaire uitvinding van de boekdrukkunst, tot de stormachtige ontwikkeling van artificial intelligence waar we nu middenin zitten.
De kaart is samengesteld uit meer dan duizend kleine teksten en handgemaakte illustraties, en toont hoe vijf eeuwen technologische ontwikkeling samenhangen met zaken als automatisering, communicatie-infrastructuren, onderwijs, kolonialisme, militarisering, uitsluiting én insluiting.
Actuele context
De thematiek van Calculating Empires is actueler dan ooit. Terwijl artificial intelligence en Big Tech de samenleving in razend tempo veranderen, groeit wereldwijd de concentratie van macht in de handen van enkele technologiebedrijven. ‘Technologie heeft fundamentele consequenties voor de machtsverhoudingen in de samenleving’, waarschuwde hoogleraar Reijer Passchier eerder dit jaar in de Volkskrant. Volgens hem vormt zich een nieuwe aristocratie van extreem rijken, vergelijkbaar met het feodale stelsel van vroeger, alleen is het productiemiddel van nu niet langer land, maar data en technologie.
Precies deze historische continuïteit vormt de kern van Calculating Empires: Crawford en Joler laten zien dat de verstrengeling van technologie en macht geen fenomeen van vandaag is, maar al eeuwenlang samenlevingen vormt.
De kunstenaars
Kate Crawford (Australië, 1976) is een internationaal gerenommeerd wetenschapper op het gebied van kunstmatige intelligentie, kunstenaar en auteur. Ze is hoogleraar aan de University of Southern California (USC), senior onderzoeker bij het Microsoft Research Lab (MSR NY) en auteur van het bekroonde boek Atlas of AI (Financial Times boek van het jaar). Ze werd door TIME100 uitgeroepen tot een van de meest invloedrijke personen op het gebied van AI. In 2025 won ze samen met Vladan Joler de Zilveren Leeuw op de Biënnale van Venetië voor Calculating Empires.
Vladan Joler (Servië, 1977) is een academicus, onderzoeker en kunstenaar. Zijn werk is een mix van kritisch ontwerp, dataonderzoek en cartografie. Hij is hoofd van Share Lab, een data gedreven onderzoeksteam dat zich richt op het zichtbaar maken van verborgen infrastructuren van het internet en de macht van algoritmes. In 2025 won hij samen met Kate Crawford de Zilveren Leeuw op de Biënnale van Venetië voor Calculating Empires.
Aankoop
Rijksmuseum Twenthe heeft de installatie kunnen verwerven voor de collectie dankzij steun van het Mondriaan Fonds, de Turing Foundation, PLANETART en de VriendenLoterij. Van Calculating Empires bestaan wereldwijd slechts zes edities die beschikbaar zijn voor collecties. De editie van Rijksmuseum Twenthe is de enige die zal worden opgenomen in een publieke collectie in Nederland. Daarmee positioneert het museum zich internationaal als voorloper op het snijvlak van kunst, technologie en maatschappij.
